Lời khuyên.
Việc đưa lời khuyên đã từng là “lập trình” của mình. Cứ ai đến chia sẻ gì với mình, mình sẽ bật mode khuyên nhủ ngay 🤣
Nhưng vài năm gần đây, khi có cơ hội làm mentor, mình nghĩ nhiều hơn về hai chữ “lời khuyên” và bắt đầu có những góc nhìn mới.
Trong vai trò mentor, mình may mắn được lắng nghe nhiều câu chuyện cá nhân của các bạn.
Càng lắng nghe, mình càng nhận ra: để đưa ra một lời khuyên đúng, cần có đủ dữ liệu và bối cảnh. Một lời khuyên không đúng lúc, một chiều… đôi khi còn gây hại.
Nhất là với các bạn học sinh cấp 3, khi khả năng lọc thông tin và lập trường cá nhân chưa thực sự vững vàng.
Mình luyện cho mình một câu hỏi:
“Em muốn chị lắng nghe, hay em muốn chị đưa lời khuyên?”
Có nhiều bạn tâm sự với mình rằng, trong mối quan hệ với bố mẹ, các bạn không muốn chia sẻ. Cứ mở lời, bố mẹ sẽ ngay lập tức khuyên nhủ, dạy bảo. Dù điều đó xuất phát từ tình yêu thương, nhưng không phải lúc nào lời khuyên cũng là điều các bạn cần.
Đôi khi, cái bạn cần nhất chỉ là có người lắng nghe. Các bạn nhiều khi đã biết mình muốn gì nhưng cần thêm thời gian để “process”, để thu thập dữ liệu và có thêm góc nhìn.
Và rồi những cuộc nói chuyện với bố mẹ thưa dần. Bố mẹ bất lực, con cái dần khép mình. Trong những tình huống đó, mình thường gợi ý các bạn thử thiết lập một “ranh giới lành mạnh” với bố mẹ.
“Con rất muốn chia sẻ với bố mẹ chuyện này, nhưng con chỉ cần bố mẹ lắng nghe. Khi nào sẵn sàng, con sẽ xin lời khuyên nếu cần.”
Mình mong các bạn học cách hiểu và tôn trọng chính mình, biết “set boundary” để bảo vệ bản thân và các mối quan hệ, đồng thời vẫn tận dụng được những nguồn lực xung quanh.
Sáng nay, khi tham dự một workshop về tâm lý học tích cực, mình lại ghi chú thêm vài điều rất tâm đắc về lời khuyên:
- Not everyone coming to you with a problem wants a solution (Không phải ai tìm đến bạn với một vấn đề cũng muốn được giải quyết)
- Whatever they decide to do is better than your advice (Quyết định của họ, dù thế nào, vẫn tốt hơn lời khuyên của bạn)
- Lời khuyên chỉ đúng với người khuyên.
3 đúc rút của riêng mình về lời khuyên:
- Chỉ đưa ra góc nhìn khi người đối diện hỏi ý kiến
- Khi đưa ra lời khuyên đừng quên mất bối cảnh
- Mỗi người ở sâu thẳm bên trong đã biết mình muốn gì, nếu có thể giúp thì chúng ta nên giúp họ có được dữ liệu + sự sáng rõ + kĩ năng để đưa ra quyết định
Điều cuối cùng này chính là triết lý làm mentor của mình, và cũng là lý do khiến mình tận hưởng công việc này đến vậy ☺️