Cost of entry - cái giá phải trả để đạt được mục tiêu
Cuộc nói chuyện gần đây với học trò khiến mình nghĩ về khái niệm này.
Chúng ta nghĩ nhiều về sự lý tưởng, dành nhiều tâm sức tìm sự cân bằng tuyệt đối.
Một môi trường đủ tốt, đủ vui, đủ ý nghĩa. Một lựa chọn mà ở đó, mọi thứ dường như cân bằng một cách tự nhiên.
Những lựa chọn lý tưởng như vậy, có vẻ như không thật sự tồn tại. Mỗi con đường, mỗi quyết định đều đi kèm với một dạng đánh đổi nào đó.
Có một khái niệm mình từng đọc được: cost of entry - cái giá phải trả để bước vào một mục tiêu lớn hơn.
Muốn apply học bổng - cái giá phải trả là những buổi tối hì hục sau giờ học, là hy sinh bớt vài buổi tụ tập cuối tuần, là tranh thủ từng thời gian trống để chỉnh CV, viết luận, portfolio.
Muốn duy trì lối sống lành mạnh, cái giá phải trả có thể là sự kỷ luật, đi tập 3-4 lần một tuần, ngay cả khi cơ thể đã oải sau một ngày làm việc.
Cái giá phải trả của nhiều người “mơ lớn”, rất nhiều khi là sự cô đơn.
Với bản thân mình, khi chọn trải nghiệm cuộc sống ở một nền văn hoá khác, cái giá lớn nhất mình phải trả là cuộc sống xa gia đình, là không được làm việc bằng ngôn ngữ của mình, là thường xuyên vắng mặt ở những dấu mốc của những người quan trọng nhất trong đời.
Trong những giai đoạn bế tắc, khi những gì đang làm chưa mang lại kết quả gì rõ ràng, môi trường hiện tại không mang lại cảm giác thoải mái, ta bắt đầu băn khoăn liệu lựa chọn của mình có đúng.
Mình sẽ dừng lại một chút để tự hỏi: Đây có phải là cost of entry?
Mình có đang trả giá để tiến gần tới một mục tiêu lớn hơn, hay đang thực sự mắc kẹt trong một lựa chọn không thực sự phù hợp?
Nếu câu trả lời là “có”, có lẽ điều cần làm không hẳn là thay đổi ngay lập tức. Có lẽ ta cần một khoảng lặng để nhìn lại. Môi trường hiện tại có thể không quá hợp về tính cách, nhưng có điều gì ở đây mình có thể tận dụng cho con đường dài hơn phía trước? Có những mối quan hệ, nguồn lực, hay trải nghiệm nào sẽ hỗ trợ cho mục tiêu lớn của mình?
Khi đã nhìn thấy giá trị dài hạn, ta định hình lại tư duy và dịch chuyển trọng tâm - để hiểu rằng đây không đơn thuần là sự chịu đựng, mà là một khoản đầu tư có chủ đích.
Nếu câu trả lời là “không” - những gì mình đang làm vừa không thoải mái, vừa không tạo ra giá trị lâu dài, vừa không giúp tiến gần hơn tới mục tiêu lớn nào. Có lẽ vấn đề không phải là bạn “chưa đủ kiên trì”. Có thể bạn đang trả một cái giá không cần thiết.
Việc cần xem xét lúc này có thể là thoát ly khỏi môi trường hiện tại, thay đổi một yếu tố quan trọng trong cuộc sống, hoặc cho phép mình nghĩ tới một hướng đi khác.
Không phải cái giá nào cũng đáng để trả.
Cost of entry có lẽ là khó tránh khỏi. Câu hỏi phù hợp hơn có lẽ là: Bạn sẵn sàng trả cái giá nào? Cái giá nào xứng đáng để trả cho những mục tiêu lớn hơn?