Làm sao để được “quẹt phải” khi đi phỏng vấn?
Đã bao giờ phỏng vấn xong, bạn nhìn lại và nhận ra cả buổi chỉ toàn nói về bản thân - những điều bạn đã làm được, những thứ bạn muốn nhận về (mức lương, học bổng, cơ hội…)?
Đây là “bẫy” phỏng vấn mà nhiều bạn, và chính mình ngày trước, từng rơi vào: khi căng thẳng, ta dốc hết thời gian để chứng minh mình giỏi tới đâu mà quên mất mình phù hợp và sẽ đóng góp thế nào cho tổ chức bên kia bàn.
Gần đây khi trò chuyện với học sinh về phỏng vấn học bổng, mình đúc rút lại 3 điểm chính trong cách tiếp cận của mình khi phỏng vấn - áp dụng cho học bổng, tuyển dụng, hay phỏng vấn nói chung.
—
1. Mindset: Phỏng vấn là cuộc trò chuyện hai chiều
Phỏng vấn là cơ hội để hội đồng hiểu rõ:
- Bạn là ai – kỹ năng, thế mạnh, câu chuyện cá nhân.
- Bạn có phù hợp không, thể hiện qua những giá trị và đóng góp cụ thể mà bạn mang lại.
Học bổng là một khoản đầu tư của trường. Và bất kỳ nhà đầu tư nào cũng cần thấy được tiềm năng “lợi nhuận”.
Lợi nhuận đó đến từ đâu? Từ những gì bạn sẽ đóng góp cho cộng đồng, cho trường: các hoạt động bạn dẫn dắt, sáng kiến bạn đề xuất, cách bạn lan tỏa tinh thần học thuật hoặc hỗ trợ các bạn khác – từ đó trực tiếp hoặc gián tiếp giúp nâng cao danh tiếng, thứ hạng hoặc sức ảnh hưởng của trường.
Khung tư duy gợi ý:
- Trường giúp gì cho bạn? (Tài nguyên, network, môi trường)
- Bạn mang lại gì cho tổ chức? (Danh tiếng, thành tích, cộng đồng (cựu) sinh viên mạnh hơn)
—
2. Cách thể hiện: Không chỉ nói về mình – mà là mình phù hợp thế nào với họ
Từ mindset đó, điều chỉnh lại cách kể chuyện.
- Thay vì chỉ kể về những gì bản thân đã làm, gắn chúng với giá trị cốt lõi, định hướng hoặc vision của trường.
- Chủ động nghiên cứu sâu về trường: Tìm điểm mạnh, thách thức của trường (xếp hạng, CLB đang thiếu nhân lực, dự án cộng đồng chưa lan toả…)
- Đề xuất giải pháp/ý tưởng: Đưa ra 1-2 sáng kiến thực tế thay vì khẩu hiệu.
Đừng chỉ “giới thiệu bản thân”, hãy trình bày kế hoạch cộng tác, giúp hội đồng thấy rõ lý do họ nên “chọn” bạn.
—
3. Chuẩn bị: Không ngẫu hứng - cần tập dượt có chiến lược
a. Bộ câu hỏi “99% sẽ gặp”
- Giới thiệu bản thân
- Điểm mạnh – điểm yếu
- Vì sao chọn ngành/trường
- Vì sao bạn xứng đáng với học bổng này
→ Chuẩn bị key points cho mỗi câu hỏi (bullet 3-4 ý, tránh học thuộc lòng nguyên đoạn)
b. Bộ câu hỏi “thử thách”
- Câu hỏi tình huống
- Quan điểm cá nhân về một vấn đề xã hội
- Kế hoạch tương lai 5-10 năm
- Và các câu hỏi phản biện thành tích
→ Luyện tư duy phản xạ: “Nếu bị “challenge”, bạn sẽ chứng minh số liệu thế nào?”
c. Tập dượt ít nhất 3 lần:
- Một mình: nói trước gương để nhớ ý, kiểm soát thời gian và điều chỉnh ngôn ngữ cơ thể
- Với bạn bè: Tạo áp lực mô phỏng
- Với người có kinh nghiệm (mentor / anh chị đi trước / thầy cô): nhận feedback, tinh chỉnh câu trả lời sao cho logic, mạnh lạc, chặt chẽ.
—
Nếu bạn sắp có một cuộc phỏng vấn, hãy thử audit lại cách chuẩn bị của mình dựa trên ba điểm này:
- Mindset hai chiều
- Cách kể chuyện có kết nối với tổ chức + minh chứng (evidence) cụ thể
- Danh sách câu hỏi + key points + rehearsal có chiến lược
Good luck, and shine on! ✨